تشخیص انواع مزاج

انواع مزاج در طب سنتی

مزاج شناسی علمی بسیار گسترده و بزرگ است که در تشخیص و درمان بسیاری از بیماری های جسمی و حتی روحی کاربرد دارد. به طور خلاصه و قابل فهم می توان گفت که تشخیص نوع مزاج به جنبه های زیادی از زندگی انسان ها بر می گردد و به نوعی می توان گفت با تشخیص مزاج می توان تمامی عوامل مناسب و نامناسب را تشخیص داد و سبک زندگی سالمی را برای هر فرد تعیین کرد.

اگر هر کسی بر اساس طبع و مزاج خود زندگی کند و خوراکی های متناسبی مصرف کند کمتر بیمار می شود و زندگی بهتری خواهد داشت. این نوع طب در بین مردم به عنوان سردی و گرمی جا افتاده و همه ی افراد به نوعی آن را می شناسند.

نوع مزاج بر اثر واکتش بی عناصر چهارگانه یعنی آب، باد، خاک و آتش که به ترتیب نشانه ی مزاج تر، مزاج خشک، مزاج سرد، مزاج گرم است به وجود می آید. از واکنش این چهار عنصر دو نتیجه حاصل می‌شود :مزاج معتدل یا مزاج نامعتدل.

اگر اعتدال کامل در مزاج افراد برقرار باشد، ۴ نوع طبع به وجود می آید:

  • مزاج تر
  • مزاج خشک
  • مزاج سرد
  • مزاج گرم

اگر ۴ عنصر با هم تداخل داشته باشند، چهار مزاج مرکب به وجود می آید:

  • مزاج گرم و تر یا دموی
  • مزاج گرم و خشک یا صفراوی
  • مزاج سرد و تر یا بلغمی
  • مزاج سرد و خشک یا سوداوی

بر طبق این علم، بیماری در اثر به هم خوردن تعادل صفرا و دم و بلغم و سودا به وجود می ‌آید. شناخت طبع بر هر فردی در طول زندگی لازم و ضروری است و از طریق آن، می توان بسیاری از مشکلات که معمولا برای انسان پیش می آید پیشگیری کرد. تغذیه، روش زندگی، اقلیم، سن، شغل، رفتار باعث ایجاد یکی از انواع مزاج می شود. شاید برایتان جالب باشد که بدانید فصول، اعضای بدن، سن و ساعات شبانه روز هم طبع مخصوص به خود را دارد.

طبع در طول سنین:

  • کودکی، گرم و تر
  • جوانی، گرم و خشک
  • میانسالی، سرد و خشک
  • پیری، سردی و تر

طبع فصول مختلف سال:

  • بهار، گرم و تر
  • تابستان، گرم و خشک
  • پاییز، سرد و خشک
  • زمستان، سرد و تر

طبع اعضای بدن:

  • قلب گرم و خشک
  • شریان گرم و خشک
  • ورید گرم و خشک
  • خون گرم و تر
  • کبد گرم و تر
  • گوشت گرم و تر
  • کلیه گرم و تر
  • طحال خشک و سرد
  • مو خشک و سرد
  • استخوان خشک و سرد
  • زرد پی خشک و سرد
  • غضروف خشک و سرد
  • عصب خشک و سرد
  • چربی تر و سرد
  • مغز تر و سرد
  • نخاع تر و سرد

طبع ساعات شبانه روز:

  • صبح: مزاج گرم و تر
  • ظهر: گرم و خشک
  • عصر: سرد و خشک
  • شب: سرد و تر

از طریق راه های مختلفی می توان نوع مزاج فرد را تشخیص داد که چند مورد از راحت ترین راه ها که ممکن است افراد معمولی هم تشخیص دهند را در ادامه توضیح خواهیم داد.

رنگ مو:

رنگ موی افراد یکی از نشانه های تشخیص مزاج است. افرادی که رنگ موی سیاه دارند معمولا در گروه طبع گرم و خشک دارند قرار دارند ولی افرادی که رنگ موی آن ها به سفیدی میل می کند و زودتر از بقیه تارهای سفید در موی آن ها دیده می شود از جمله افرادی هستند که مزاج سرد و تر دارند.

لمس کردن:

بخشی از بدن مانند دست فرد را لمس کرده و دقت کنید که با لمس آن چه احساسی دارید. اگر با لمس بدن فرد احساس گرما و حرارت کردید او دارای مزاج گرم است. اما اگر هنگام لمس بدن فرد احساس سرما کردید این امر یکی از نشانه های سرد مزاجی در آن فرد است.

رنگ پوست:

سفیدی پوست بدن نشانه ی کم خونی و کمی مایل به سردی است، قرمزی پوست بدن نشانه ی گرمی و پرخونی دارد. تیرگی پوست مستعد غلبه سودا است. اگر پوست بدن به زردی بزند نشانه ی خشکی و سردی است.

سبک زندگی مناسب برای افراد صفراوی:

طبع این گونه افراد گرم و خشک است. افراد صفراوی كم اشتها هستند، قدرت هاضمه در آنان بالاست و معمولا نفخ معده و یبوست ندارند. گرایش آن ها بیشتر به غذاهای سرد مانند خیار و کاهو و ترشی ها، لواشک و سرکه است و از شیرینی جات خوششان نمی آید. مواد غذایی گرم اثر منفی زیادی بر آن ها دارد و حتی ممکن است با خوردن مقدار کمی از این نوع خوراکی ها دچار مشکلاتی مثل عصبانیت، سردرد، خارش، جوش و بثورات در بدن شوند. این افراد تحمل گرمی تابستان را ندارند و از هوای خنک لذت می برند. صفراوی ها افرادی پر جنب و جوش، پر انرژی، عجول و بیقرارند. این افراد تحریک پذیر بوده، زود عصبانی می شوند و از کوره در می روند و زود هم آرام می شوند. در این طبع  میل بالای جنسی دیده می شود.

سبک زندگی مناسب برای افراد سوداوی:

مزاج خشک موجب لاغری افراد می شود و اینگونه افراد معمولا لاغر هستند. افراد ضعیف، غیر عضلانی و دارای استخوان بندی ظریف معمولا دارای این نوع مزاج هستند. رنگ پوستشان سبزه یا جوگندمی مایل به تیرگی است. مهمترین راه تشخیص این مزاج کف دست و پای سرد است. خشکی باعث قدرت شنوایی می شود، بنابراین سوداوی ها گوش های تیزی دارند. سوداوی ها اشتهای کاذب فراوان دارند، یعنی زود به زود گرسنه می شوند، اما خیلی زود هم سیر می شوند. نفخ معده فراوان دارند و سوزش سر معده در آنان شایع است. تحریک و میل جنسی در آن ها نسبتا زیاد است. این افراد باید از مصرف تمامی غذاها و نوشیدنی هایی که دارای طبع سرد به ویژه سرد و خشک هستند پرهیز کنند.

سبک زندگی مناسب برای افراد بلغمی:

افراد بلغمی معمولا هیکلی درشت و قدی کوتاه دارند و استخوان بندی آن ها نسبتا ریز است و عمدتا دارای پوست روشن و شفاف هستند. هضم ضعیف و معده دارای نفخ دارند، عموما یبوست ندارند و مواد دفعی بدنشان که شامل عرق و مدفوع و ادرار است کم رنگ و کم بو است. این گونه افراد باید غذاهایی با طبع گرم و خشک خصوصا در فصول سرد سال مصرف کنند. میل و قدرت جنسی آنان کم است. بلغمی ها تحمل سرما را ندارند، از کولر فرار می کنند و به بخاری و پوشیدن لباس های گرم علاقه ی زیادی دارند.

سبک زندگی مناسب برای افراد دموی:

این گونه افراد درشت اندام و تنومند هستند و بدنی عضلانی و ماهیچه ای دارند. اشتهای زیاد و خوراک خوبی دارند، توان هضم غذا در آنان بالاست و نفخ معده و معمولا یبوست ندارند. میل و توان جنسی زیاد، فراوان و مداوم دارند. در فصل بهار که دم بیشتر است، اذیت می شوند و پاییز فصل ایده آل برای آنان است. دموی ها باید بیشتر غذاهای سرد و خشک و کم کالری مصرف کنند و از مصرف غذاهای گرم و تر خودداری نمایند.

About The Author

مطالب مرتبط

1 نظر

نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *