فاجعه چرنوبیل

فاجعه چرنوبیل

روز ۲۶ام آپریل ۱۹۸۶م (۱۳۶۵ شمسی) ساعت ۱:۲۳ دقیقه بامداد در چرنوبیل شوری سابق (اوکراین فعلی) انفجاری رخ داد که آثار آن تا امروز ادامه داشته و قطعا و تا سالیان بعد نیز مشکلات ایجاد شده به پایان نخواهد رسید. در این زمان راکتور هسته ای شماره ۴ نیروگاه برق چرنوبیل روسیه منفجر شد. این انفجار ۴۰۰ برابر بمب هیروشیما قدرت داشت. میزان مواد رادیواکتیو پخش شده به حدی زیاد بود که در کشورهای غرب اروپا، اقیانوس‌های آرام، آتلانتیک و منجمد شمالی نیز مشاهده شد. امروز منطقه چرنوبیل و مناطق اطراف آن خالی از سکنه است. از این رو از این حادثه با عنوان فاجعه چرنوبیل یاد می شود.

در چرنوبیل چه اتفاقی افتاده است؟

پرده اول:

متصدیان رآکتور برای انجام آزمایش، رآکتور را از حالت متعارف خارج کردند تا عملکرد نیروگاه در زمان قطعی برق را بسنجند. این آزمایش به دلیل نیاز شهر به برق به مدت ده ساعت به تعویق افتاد تا در شیف شب این کار انجام بگیرد؛ اما متأسفانه شیف شب مهارت کافی برای انجام آزمایشی به این مهمی را نداشتند.

پرده دوم:

در ضمن عقب افتادن زمان آزمایش باعت شد رآکتور زمان بیشتری را با قدرت کم به فعالیت ادامه دهد. در حالت متعارف، زنونی که در رآکتور تولید می‌شود در هسته آن می سوزد؛ اما با کاهش قدرت، زنون باقی مانده هسته رآکتور را مسموم کرد. در واقع خطای انسانی موجب شد استانداردهای آزمایش نادیده گرفته شوند و با از بین رفتن تعادل رآکتور برخلاف انتظار متصدیان عملکرد رآکتور افزایش یافت.

پرده سوم:

برای مواقع خطر دکمه ای در نیروگاه‌ها تعبیه شده است که در روسیه AZ-5 نامیده می شود. با فشار دادن این دکمه میله هایی هسته را احاطه می کنند که باعث کنترل فعالیت هسته می شوند. بنابراستاندارد، این میله ها باید از جنس بور باشند. اما به علت هایی از قبیل قیمت بالا، نوک این میله ‌ها از جنس گرافیت ساخته شده بود. گرافیت فعل و انفعال هسته رآکتور را افزایش داد و باعث انفجار رآکتور شماره ۴ شد.

پرده چهارم:

سقف نیروگاه شکافته شد و بزرگترین فاجعه رادیواکتیو اتفاق افتاد. هوا برق می زد و ستون نور خیره کننده‌ای بالای نیروگاه بوجود آمد. مسئولین در ساعات اولیه اعلام کردند آتش سوزی در نیروگاه اتفاق افتاده است و مسئله مهم رادیواکتیو را به اطلاع شهروندان نرساندند. مردم در ساعات اولیه اتفاق با صدای انفجار و نور عجیب نیروگاه به پل نزدیک نیروگاه آمدند. اما مواد رادیواکتیو با ورزش باد به سراسر منطقه پخش شده بود. گزارش شده مردمی که روی پل به تماشای حادثه رفته بودند، همگی بعلت قرار گرفتن در معرض مواد رادیواکتیو کشته شدند. به همین دلیل، اکنون این پل با نام پل مرگ شناخته می‌شود.

حکومت، ساکنان چرنوبیل و پریپیات و روستاهای اطراف را به خارج محدوده انتقال داد. پنهان کردن اطلاعات و عدم آگاهی مردم از فاجعه و البته نپذیرفتن کمک‌های بین‌المللی از سوی دولت شوروی برای کنترل فاجعه باعث چند برابر شدن ابعاد فاجعه شد.

تا اینکه سه سال بعد و در سال ۱۹۸۹ حکومت شوروی مجبور شد از آژانس انرژی اتمی درخواست کمک کند.

بخوانید:

انواع اشعه یونیزه و غیریونیزه

مرگ با مواد رادیواکتیو

وقتی درباره مرگ با مواد رادیواکتیو صحبت می کنیم منظورمان یک مرگ ساده نیست. اتفاقی که می افتد بسیار دردناک‌تر از چیزی است که تصور می کنیم. با قرار گرفتن در معرض رادیواکتیو همه چیز در بدن تغییر می کند. تغییر بافت و ارگان های بدن در طی سه روز تا سه هفته باعث مرگ انسان می شود. هرچه از منبع فاجعه دورتر باشیم زمان مرگ طولانی‌تر می شود؛ طی این مدت سرطان و تومور اتفاق خواهد افتاد.

کارگران مشغول در نیروگاه چرنوبیل که در معرض منبع رادیوم بودند دچار سندرم پرتوی مزمن شدند. از اولین نشانه‌های بیماری تهوع و استفراغ است. اما پرتودهی بیشتر در زمان طولانی تر باعث سردرد، تب، ریزش مو، عفونت، مدفوع خونی، تاخیر در بهبود زخم‌ها و بافت‌های صدمه دیده می شود.

وقتی پوست در معرض مواد رادیواکتیو قرار می گیرد پوست دچار سوختگی می شود و یک سرخی زودگذر روی بدن دیده می شود. با گذشت زمان این سوختگی و نابود شدن سلول‌ها، بدن را به مرز نابودی می برد.

حتی افرادی که از این حادثه جان سالم به در برده اند و ظاهرا مشکلی برایشان به وجود نیامده، اکنون با به دنیا آوردن فرزندان ناقص (بدون دست / پا / …) از عوارض این واقعه فجیع رنج می برند.

چرنوبیل

 

سریال چرنوبیل

مینی سریال چرنوبیل که به تازگی به روی آنتن رفته نیز برگرفته از همین واقعیت تاریخی است. این سریال فجایع سال ۱۹۸۶ را به تصویر می کشد؛ از اشتباهات انسانی که باعث رخ دادن چنین حادثه ای شدند تا اتفاقات ناگوار پس از آن و دانشمندانی که اکنون در حال تلاش برای پیشگیری از وقوع حوادثی مشابه‌اند.

البته در این میان نقدهایی نیز به این سریال از سوی برخی افراد وارد شده که آن را مخالف واقعیت دانسته‌اند. به‌هرحال دولت ها همواره  در پوشاندن و مخفی نگهداشتن اشتباهاتی که مسبب آن بوده‌اند تلاش بسیاری کرده و تا حد زیادی نیز موفق بوده‌اند. لذا نمی‌توان هرگز تاریخ را به‌طور قطع و یقین تعریف کرد.

فاجعه های هسته ای مشابه فاجعه چرنوبیل

حادثه تری مایل آیلند ۱۹۷۹

اولین فاجعه راکتورهای هسته‌ای در تری مایل آیلند امریکا و در سال ۱۹۷۹ رخ داد. در این حادثه بخشی از هسته اصلی ذوب شد که باعث نشت ۳میلیون کوری[۱] گاز رادیواکتیو به بیرون از نیروگاه شد.

حادثه اتمی فوکوشیما ۲۰۱۱

در پی زلزله ۹ ریشتری و سونامی که در کشور  ژاپن اتفاق افتاد، نیروگاه هسته ای شماره ۱ فوکوشیما متعلق به شرکت نیروی برق توکیو منفجر و مواد رادیواکتیو به بیرون نشت کرد. متخصصان این حادثه را بعد از حادثه چرنوبیل بزرگترین فاجعه اتمی می دانند.

 

[۱] کوری: برای اندازه گیری واپاشی هسته ای به کار می رود. به افتخار ماری کوری و پیر کوری نام گرفته است.

مطالب مرتبط

نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *